آقای مهندس

  • تاریخ : ۱۶ام مرداد ۱۳۹۷


آقای مهندس: سال گذشته در یکی از روزهای گرم شهریور ماه بود که رییس سازمان سینمایی از پیگیری مسئله تعیین رده بندی سنی فیلم ها خبر داد. دغدغه ای که سالهاست برای خیلی از مخاطبان سینما وجود دارد، اما با وجود اهمیت و ابعاد تربیتی و اخلاقی اش گوش کسی در سینما چندان به آن بدهکار نبوده است. درجه بندی سنی فیلمها اگر چه از اواخر دهه ۶۰ میلادی در سینماهای آمریکا اعمال می شود و همچنان نیز ادامه دارد، در سینمای ایران بیشتر شبیه به یک شو است. طی چند سال اخیر هم اگر فیلم هایی درجه بندی سنی شده اند و با محدودیت روی پرده رفته اند، در نهایت در گلوگاه اصلی یعنی باجه فروش بلیت هر چه رشته بوده پنبه شده است. در واقع سینماها به دلیل تنگناهای اقتصادی ناگزیر از فروش بیشتر بلیت هستند و این طور محدودیت ها چندان برایشان قابل هضم نیست. محدیت های سنی که دایره تماشاگران فیلم ها را محدود می کنند، در صورت اجرای جدی در مواردی می توانند به ریزش مخاطبان فیلم ها و کاهش بلیت فروشی منجر شوند.


این نقصان در تلویزیون کشورمان نیز سالهاست که وجود دارد. در آمریکا اما طبق قانون TV PG (Parental Guidelines که به عنوان رده‌بندی سنی شبکه‌های تلویزیونی آمریکا شناخته می شود، والدین راهنمایی می‌شوند تا به راحتی برنامه‌های مناسب افراد خانواده خود را انتخاب کنند.این قانون در تاریخ ۱۹ دسامبر سال ۱۹۹۶ در کنگره امریکا تصویب و در ۱ ژانویه سال ۱۹۹۷ روی شبکه تلویزیون‌ها قرار گرفت.در ایران اما چه درتلویزیون و چه در سینما تنها تلاشهای گذرا و بدون دوامی در این راستا صورت گرفته که حتی گاه به جای تعیین حد و مرز، بدل به ابزاری برای تبلیغات بهتر برای اثر شده است!

حالا در سینما اما به نظر می رسد تلاشهایی برای سرو سامان دادن به این مهم در سینما در حال انجام است.رییس سازمان سینمایی اوایل شهریور پارسال از دنبال کردن تعیین رده بندی سنی برای برخی فیلم‌های سینمایی در اکران عمومی خبر داد و ابراز امیدواری کرد تا با اجرای آن،بسیاری از مشکلات و نقایص سینمای ایران جبران شود.

امروز خبر می رسد قرار است «دستور العمل درجه بندی گروه سنی فیلمهای سینمایی» همزمان با روز ملی سینما، ابلاغ شود.متن پیشنهادی این دستورالعمل هم برای رویت در پایگاه اطلاع رسانی سازمان سینمایی منتشر شده که عمده تمرکز آن ارائه راهکار برای پیشگیری از ورود هر گونه آسیب به کودکان و نوجوانان و آگاهسازی والدین است.

در گزارش امروز با چند تن از اهالی سینما در این باره به صحبت نشستیم.

***

احمد قدکچیان:

اعمال محدودیت باید از طرف خانواده ها صورت بگیرد


احمد قدکچیان اعتقاد دارد: تا به حال این درجه بندی سنی مدون و قانونی نبود، اما الان می خواهند آنرا قانونی و اجرایش کنند که اقدامی قابل تامل است.

کارگردان «پس کوچه های شمرون» درباره اینکه چه تضمین اجرایی وجود دارد که این درجه بندی سنی در سینما رعایت شود، گفت: درجه بندی سنی فیلم ها نوعی حرمتگذاری به مخاطب است و اجباری در آن نیست. ما اعلام می کنیم که دیدن این فیلم برای رده سنی پایین مناسب نیست، حالا این به خانواده ها بستگی دارد که دوست داشته باشند همراه با فرزندان شان این فیلم را تماشا کنند یا اجازه ندهند فرزندانشان آنرا تماشا کنند.

کارگردان «دیوانه وار» با اشاره به اینکه بهتر است این محدودیت ها از طریق خانواده ها صورت بگیرد، افزود: تا الان به هر سینماداری گفتیم این درجه بندی فیلم ها رعایت شود، نه تنها همکاری ندیدیم، بلکه بدتر حمله کرده اند! به هر حال ما داریم کار قانونی را می کنیم، حالا اهرم اجرایی اش را یا باید از طریق همکاری با نیروی انتظامی یا یک مرکز حراستی در نظر بگیریم. در کل اما به نظرم از طرف خانواده ها این محدودیت ها صورت بگیرد، بهتر است.

کارگردان «دختر شاه پریون» اینکه آیا این درجه بندی باعث نمی شود فیلمسازان دست به خودسانسوری بزنند را رد کرد و اظهار داشت: فیلمسازان فیلم های خودشان را می سازند. برای اینکه محدودیتی را ایجاد نمی کند، فقط یک اعلام هست. باید تستش کنیم که چقدر از آن استقبال می کنند بعد ببینیم اگر واقعاً اتفاقی منفی در تولید می افتد، آن وقت برای فیلمسازان راهکارهایی را بیندیشیم. به هر حال تا این قانون به طور دقیق اجرا نشود ومورد بررسی قرار نگیرد، کم و کاستی هایش مشخص نخواهد شد.

***

علیرضا داودنژاد:

رده بندی سنی فیلم های سینمایی تشریفات است!


علیرضا داودنژاد درجه بندی فیلم ها را یک نوع تشریفات می داند و چندان به توفیق آن امیدوار نیست.

«مصائب شیرین» ساخته این کارگردان در سال ۷۷ با محدودیت سنی در سینماهای کشور به نمایش درآمد، ولی این مسئله باعث نشد تا او امسال نسخه دومی نیز از این فیلم نسازد. فیلمی که با بازی رضا داودنژاد، مونا داودنژاد، ترلان پروانه و … در ایران و منچستر فیلمبرداری می شود.

کارگردان «فِراری» درباره اینکه چه تضمین اجرایی وجود دارد که این درجه بندی سنی در سینما رعایت شود، گفت: معتقدم تضمین اجرایی جدی و قابل اطمینانی در این زمینه وجود ندارد. وقتی در بازار، کانال فرهنگی امنیت و مصونیت چندانی ندارد. وقتی متولیان سینما هیچ نظارت و کنترلی روی جریان عرضه و نمایش فیلم ندارند، باید قبول کنید بحث از رده بندی سنی فیلم ها فقط چیزی شبیه به تشریفات است و نمی توان روی تصویب و اجرای آن خیلی خوشبین بود.

کارگردان «مصائب شیرین» در پایان افزود:صحبت از رده بندی سنی فیلم ها و اجرای دقیق آن بیشتر مناسب و مربوط به یک بازار منظم و تعریف شده ای است که دولت و صنف هر دو به طور عادلانه روی آن نظارت دارند. حال آنکه اینجا اصلاً نظارتی روی بازار عرضه و نمایش فیلم به عنوان محور اصلی وجود ندارد. چه رسد به اینکه بخواهند رده بندی سنی را کنترل کنند!

***

محمدرضا سعیدی پور:

رده بندی سنی باعث افزایش فروش بعضی فیلم ها می شود!


مدیر پردیس سینمایی آزادی با رده بندی سنی در فیلم ها موافق است و اعتقاد دارد در بعضی از فیلم ها صحنه های خشونت بار بسیار زیادی دیده می شود و یا دیالوگ های نامناسبی دارند.

این سینمادار درباره اینکه چه تضمین اجرایی وجود دارد که این درجه بندی سنی در سالنها رعایت شود گفت: تا جایی که می دانم در این چند سال تعدادی از فیلم ها در اکران مشمول درجه بندی سنی شدند و چیز تازه ای نیست. معمولاً از طرف وزارت ارشاد یا از طرف دفتر پخش توصیه رده بندی سنی در اختیار ما قرار می گیرد و ما هم آنرا روی کاغذی منتقل کرده و روی گیشه چسبانیم تا سینماروها مطلع شوند. یعنی اینکه توصیه می شود افرادی با سنین کمتر فلان فیلم را نبینند و در واقع این یک نوع اطلاع رسانی هست. اگر خانواده ای بلیت اینترنتی خریداری کرده و با فرزندش وارد سالن می شود و می نشیند و اصرار دارد که فرزندش به آن بلوغ فکری رسیده است و محدودیت فیلم از نظرش مهم نیست، جلوی در سالن هم با ورود این خانواده مخالف نمی کنیم. اگر نظام نامه قرار نوشته شود باید ببینیم در آن ورود این افراد با این رده سنی را اکیداً ممنوع می کند یا خیر. اگر اکیداً ممنوع می شود و روی آن تأکید شود، خب به سالن دارهایمان می گوییم تحت هر شرایطی حتی اگر پدر و مادر هم موافق هستند، اجازه ورود به کودکان را ندهند.

او با اشاره به اینکه توجه به رده بندی سنی حرکت خیلی خوبی است،افزود: درباره بعضی از فیلم ها حتی قید عبارت محدودیت سنی باعث افزایش فروش شان می شود. مثلاً فیلمی داشتیم که در تبلیغ آن نوشته شده بود به نام «ورود آقایان ممنوع» یا «ورود خانم ها ممنوع»؛ وقتی این چ نین جمله ای را می نویسند، بیشتر مردم علاقه مند می شوند که این فیلم چیست که ورود آقایان یا خانم ها را در سالن نمایش آن ممنوع کرده اند! با این حال اصولاً اجرای چنین قانونی خیلی خوب است، چون بعضی از فیلم ها خشونت بسیار زیاد دارند و بعضی ها دیالوگ هایشان نامناسب هستند. اینکه خانواده ها مطلع شوند و به آنها گفته شود دیدن فلان فیلم ها برای رده سنی کودک و نوجوان مناسب نیست، دیگر آن خانواده بعد از دیدن فیلم دنبال مدیر سالن نمی گردد که چرا قبل از نمایش فیلم توضیح ندادید تا من جلوی دخترم یا پسرم خجالت نکشم وقتی در سالن این فیلم را تماشا کردم!

سعیدی پور اینکه آیا این درجه بندی باعث نمی شود فیلمسازان دست به خودسانسوری بزنند را رد کرد و متذکر شد: بالاخره در تمام دنیا می بینید حتی در تلویزیون هایشان وقتی برنامه ای شروع می شود ابتدا می نویسد تماشای این برنامه برای چه رده بندی سنی مناسب نیست. اگر این طور باشد پس همه فیلمسازان دنیا را باید گرفتار خودسانسوری بدانیم که طبعا صحیح نیست.

***

آنتونیا شرکاء:

رده بندی سنی، یک سانسور شرافتمندانه هست


آنتونیا شرکاء منتقد سینمایی، با درجه بندی فیلم ها موافق است و اعتقاد دارد: در رده بندی سنی، مخاطب هدف، لزوماً و صرفا بچه ها نیستند.

این منتقد سینمایی درباره اینکه چه تضمین اجرایی وجود دارد که این درجه بندی سنی در سینماها رعایت شود، گفت: به هر حال در بدو امر وقتی یک قانون، درست پایه ریزی و بنیان گذاشته شود، فارغ از اینکه آیا به درستی اعمال می شود یا نمی شود، قابل اهمیت است. ضمن اینکه قانون دقیق به سرعت راه خود را نیز باز می کند. صحبت از قانون رده بندی سنی فیلم ها طی سال های اخیر بارها مطرح شده؛ولی در کنار آن این چالش هم وجود داشته چرا فیلم هایی که مناسب افراد زیر ۱۸ سال نیست و روی آن تاکید هم شده، منعی برای ورود آنان به سالن سینماها نمی گذارند. این نظام رده بندی در همه جای دنیا هست و حتی در برنامه های تلویزیون هم این موضوع قید می شود. هر سینمایی به اقتضای خودش باید این مهم را راعیت کند.حالا در سینمای ایران می تواند به خاطر صحنه های خشونت آمیز یا برخی شوخیهایش باشد. در هر حال فیلم هایی هست که تشخیص داده می شود مناسب مخاطبانی با سنین پایین نیست. در صورت تنظیم نهایی قانون رده بندی سنی فیلم ها،حداقل این امکان وجود دارد به طریقی سینماداران یا کسانی که مسئول هستند زیر رصد باشند و اگر تخلفی صورت بگیرد و خانواده ای معترض باشد مرجعی قابل پیگیری وجود داشته باشد. ضمن اینکه به تدریج به صورت موضوعی مد نظر متولیان قرار می گیرد تا مانع از آن شوند هر کسی به راحتی فقط به خاطر اینکه تماشاگر بیشتری پیدا کند، درِ سینمای نمایش دهنده فیلمی نامتناسب با افراد خردسال را به روی آنان باز کند. فکر می کنم بودن چنین قانونی بهتر از نبودنش است.

او درباره اینکه درجه بندی فیلم ها به میزان فروش و تعداد مخاطبان ضربه وارد می کند یا خیر، افزود: مسلماً این مسئله هست، ولی همه قوانینی که در جهت رسیدن و نزدیک شدن به استانداردها در صنایع مختلف وجود دارند،طبعا دست و پاگیریهایی هم دارند و یک هزینه هایی اضافی را ایجاد می کنند. موارد بازدارنده ای که به ظاهر و به لحاظ بازدهی برای کسانی که سرمایه گذاری کرده اند مضر به نظر می رسد، ولی بالاخره باید در نظر داشت برای رسیدن به ایده آلها باید بهایی پرداخت کرد و هزینه داد. وقتی قرار است کیفیت کالایی بالا برود و در اینجا هم یک کالای فرهنگی منظور قرار گرفته، پرداخت این هزینه ها در کوتاه مدت اجتناب ناپذیر است.در هر حال باید کوشش شود یا فیلم های این مدلی کمتر شود یا اگر چنین فیلم هایی ساخته می شوند، این پذیرش وجود داشته باشد که برای بچه ها مناسب نیستند و اجازه ورود به آنان داده نشود. طبیعتاً سینماداران و تهیه کنندگان هم باید بپذیرند که این موضوع با توجه به اهداف سازنده و مهمش روی جامعه می تواند تا حدودی باعث ریزش مخاطب شود و این ریسک وجود دارد.

او در پاسخ به اینکه آیا این درجه بندی باعث می شود فیلمسازان دست به خودسانسوری بزنند، متذکر شد: تجربه ثابت کرده وقتی فیلمی به شکلی گرفتار سانسور یا توقیف و به کل برای قشری منع شود، جذابیت تماشای آن فیلم حداقل برای آن قشری که می توانند فیلم را ببینند، بیشتر می شود. لزوماً بچه ها عمده تماشاگر اصلی فیلم ها نیستند، چون الان عمده جمعیت مان کودک نیستند و ترکیب اصلی جمعیت ما را جوانان و نوجوانان تشکیل می دهند. بنابراین مثل دهه ۶۰ نیست که لشکری از بچه ها وجود داشتند و سینمای کودکان و نوجوانان به یک باره رشد کرد به خاطر اینکه مخاطبان زیادی داشت. اگر در آن دوران بود و فیلمی برای تماشای بچه ها ممنوع می شد، طبیعتاً برای سرمایه گذار و فیلمساز ریسک ایجاد می کرد، ولی الان مخاطبان کودک و نوجوان وسعت زیادی ندارد. بنابراین فکر نمی کنم خیلی خطرناک باشد، اما ریسک های خودش را دارد. با این حال به نظرم باید اجازه بدهند این سانسور هم به همه سانسورهای دیگر اضافه شود! حداقل این یک سانسور شرافتمندانه است و فکر می کنم در جهت مصالح سلامت جامعه صورت می گیرد. به هر حال این طور سانسورها در تمام کشورها تعریف شده هست و چنین منعی را باید بپذیریم.


بانی فیلم./